زمین زیست شناسی تاریخی ( مرور کلی )
زمین ، الهه ی مادر
کر ه ی زمین هنوز یگانه جایگاه ایمن حیات و مادر همه ی زیستمندان محسوب می شود .اگر آن را یک الهه ی آسمانی مادر به صورت بانویی 23 ساله فرض کنیم ، این الهه همه ی فرزندان خود اعم از ابتدایی ترین موجودات زیستمند تا پیشرفته ترین زیستمندان و انسان را درهمین چهار سال اخیر عمرش به دنیا آورده است و تا نوزده سالگی هیچ فرزندی نداشته است . این الهه ی مادر ، برومندترین فرزند خود یعنی انسان را همین چهار روز پیش به دنیا آورده است . یعنی پیدایش بشر و تکامل او و همه ی حوادثی که بر او و جامعه ی او اعم از عشق ها ونفرت ها و صلح ها و جنگ ها ...رخ داده همه و همه در همین چهار روز اخیر از عمر مادرش زمین به انجام رسیده است . و از همه جالبتر، این همه پیشرفت و توسعه ی جامعه ی بشری از رنسانس تا کنون در این پنج شش قرن اخیر همه و همه تنها در یک و نیم دقیقه ی اخیر عمر مادر ِ بیست وسه ساله مان ، زمین صورت پذیرفته است . هر یک از ما اگر شانسی برای زندگی تا صد سالگی داشته باشیم به آن معنی است که خوش شانس ترین ما در قیاس با سن مادرمان تنها حدود پانزده ثانیه زنده ایم . درحداکثر همین پانزده یا شانزده ثانیه است که به دنیا می آییم و زندگی می کنیم و می میریم .
این قصه ی شیرین پیدایش زمین و حیات و تکامل آنهاست و این قصه صرف نظر از انکه تا چه حد واقعیت داشته باشد قصه یی زیبا و دلکش و سرشار از شگفتی ها است ولی به خلاف تصور خدا ناباوران همین قصه با هر روایتی واقع گرایانه خود گویای وجود خالقی بی همتا ست . چگونه می توان همه ی این شگفتی ها را تصادف محسوب کرد !
گفتم قصه ! چرا ؟ زیرا اطمینان کامل دارم آنانی که پنج یا ده قرن دیگر این روایت ها از زندگی زمین و پیدایش حیات را می خوانند با محبت و خوشرویی می خندند . چرا می خندند؟ زیرا بشر تا آن زمان به چنان حقایقی دست می یابد که این روایت ها بسیار کودکانه می نمایند و این ویژگی علم است . چرا با محبت و خوشرویی ؟ زیرا نگارش روایت های ما را گام های ناگزیر بشری برای شناخت جهان خود می دانند . گام هایی که به تدریج بهتر و بهتر بر داشته می شود. در پایان بهتر است مقاطع مختلف زمین زیست شناسی تاریخی را به اختصار از نظر بگذرانیم :
دوران هادین ( 4600 میلیون سال قبل تا 3800 میلیون سال قبل ) : شکل گیری زمین و جدا شدن ماه از زمین و تشکیل خشکی ها و اقیانوس ها بر زمین .
دوران آرکئین ( 3800 میلیون سال قبل تا 2500 میلیون سال قبل ) :پیدایش ساده ترین شکل حیات در اقیانوس ها به صورت سلول های ابتدایی و تکامل آنها به سلول های پروکاریوت
دوران پروتروزوئیک ( 2500 میلیون سال قبل تا 542 میلیون سال قبل ) : تکامل سلول ها ی یوکاریوت و ظهور اولین جانداران چند سلولی - پیدایش بند پایان و انواعی از سوسک ها و کرم ها .
دوره کامبرین ( 542 میلیون سال قبل تا 488میلیون سال قبل ) : تشکیل قاره ی عظیم پانوتیا، تکامل اولین گیاهان خشکی از جلبک تک سلولی در آغاز این دوره ، سرعت گرفتن تکامل جانداران و نابودی بسیاری از انواع آنان به علت یک فاجعه ی زیست محیطی .
دوره ارودویسین ( 488 میلیون سال قبل تا 443میلیون سال قبل ) :فروشکست قاره ی پانوتیا ، تشکیل قاره ی بزرگ گوندوانا ، ظهور اولین صخره های مرجانی ، پیدایش بندپایان در سواحل ، فلس و استخوان دار شدن خرچنگ ها و کوسه ها ، فاجعه ی زیست محیطی در پایان .
دوره سیلورین ( 443 میلیون سال قبل تا 416میلیون سال قبل ) : پیدایش گیاهان شاخه دار و اولین ماهی کوچک آرواره دار پس از اوج گیری مجدد تکامل ، انقراض برخی از انواع بر اثر فاجعه زیست محیطی .
دوره دونین ( 416 میلیون سال قبل تا 359میلیون سال قبل ) : پیدایش آبزیان پادار در سواحل (اولین دو زیستان) ، پیدایش سرخس ها و قارچ های بزرگ و وقوع یک حادثه زیست محیطی و انقراض بسیاری از گونه ها در پایان .
دوره کربونیفر ( 359میلیون سال قبل تا 290میلیون سال قبل ) :تشکیل ذخایر عظیم ذغال بر اثر مرگ و استحاله ی سرخس ها ، پیدایش کوه های آپالاچی و اورال بر اثر فشردن قاره ها به هم ، پیدایش خزندگان بر خشکی بر اثر تکامل دو زیستان . پیدایش ستون فقرات در برخی از جانوران ، پر در آوردن برخی از حشرات .
دوره پرمین( 290 میلیون سال قبل تا 248 میلیون سال قبل ) : پیدایش قاره ی عظیم پان گایه بر اثر به هم پیوستن قاره ها ، گسترش و تکامل خزندگان و درختان کاج ، انقراض بیشتر گونه ها بر اثر یک فاجعه ی بسیار بزرگ زیست محیطی .
دوره تریاسیک ( 248 میلیون سال قبل تا 199 میلیون سال قبل ) : نابودی بیشتر سرخس ها و گسترش کاج ها ، تکامل خزندگان خون سرد و گسترش آنان ، تکامل برخی از خزندگان خون گرم به خزندگان پرنده و برخی دیگر به پستانداران . انقراض یک فاجعه ی زیست محیطی و امحای بسیاری از گونه های حیاتی .
دوره ژوراسیک ( 199میلیون سال قبل تا 145 میلیون سال قبل ) : ازدیاد قابل توجه دایناسورها . تجزیه قاره ی پان گایه به چند قاره و دور شدن آنها از هم و پیدایش کوه هایی مثل آندس بر اثر تصادم قاره ها .
دوره کرتاسه ( 145میلیون سال قبل تا 65 میلیون سال قبل ) : گسترش گل ها و درختان گل وعلف ها و تکامل زنبورها و انواع جدیدتری از حشرات مثل مورچه و موریانه . تکامل و ازدیاد پرندگان . انقراض بسیاری از گونه ها به ویژ] نابودی کامل دایناسورها بر اثر برخورد یک شهباب سنگ عظیم به زمین .
دوره ترشی اری ( 65 میلیون سال قبل تا 1میلیون و هشتصد هزار سال قبل ) : تکامل و ازدیاد پستانداران ، پیدایش انسان در آفریقا ، پیدایش کوه های راکی ، کوه های هیمالیا و کوه های آ لپ. پایان دوره با ظهور آخرین عصر یخ بزرگ .
دوره کواترنری( 1 میلیون و هشتصد هزارسال قبل تا اکنون ) : توسعه ی پستانداران ، تکامل انسان و گسترش جامعه ی بشری که تاکنون نیز ادامه دارد .