منظومه ی شمسی
منظومه ی شمسی
مظومه ی شمسی چیست ؟
منظومه ی شمسی دستگا ه یا سا ما نه یی است متشکل از خورشید و هشت
سیا ره ی عطا رد ، زهر ه ، زمین ، مریخ ، مشتری ، زحل ، اورانوس و نپتون و
قمرها ی آنها و چند نیم سیا ره یا سیا ره ی کوتوله مثل پلوتو ، سرسو هدنا و
ستا رگا ن دنبا له دار وسیا رک ها که همگی در مدارها ی بیضی شکلی حول
خورشید یا ستا ره ی مرکزی می گردند .
مدار سیا را ت بسیا ر نزدیک به دایره است و همه تقریبا دریک صفحه قراردارند .
مدار ستا رگا ن دنبا له دار بیضی کشیده یی است که خورشید در یکی از کا نون ها یش
قرار دارد . کل منظومه ی شمسی نیز درمدار دایره یی شکلی حول مرکز کهکشا ن
را ه شیری می گردد .
تا ٢٤ اوت سا ل ٢٠٠٦ پلوتو نیز درزمره ی سیا را ت محسوب می شد د ر این تا ریخ
پلوتو بنا به تصویب اتحا دیه ی جها نی ستا ره شنا سی از این مقا م خلع شد و به
سطح نیم سیا ره یا سیا ره ی کوتوله ( dwarf planet ) تنزل مقا م یافت .
سیا ره از دید ستا ره شنا سا ن جسمی است آسما نی که اولا حول خورشید
می گردد ثا نیا جرم آن برای ایجا د گرانش و کروی شدن کا فی است
و ثا لثا در فواصل بسیا ر نزدیک اجرام آسما نی متما یز از خود ندارد.
با همین تعریف پلوتوی بیچا ره از مقا م هفتا د و شش سا له اش خلع گردید .
درواقع سیا ره ی کوتوله هم حول خورشید می گردد وهم شکلی کروی دارد
ولی لازم نیست که اطراف خود را کا ملا از اجرام سما وی متما یز از خود پا ک کند .
بیچا ره پلوتو که هفتا د و شش سا ل ما نند مشتری و زمین و مریخ تا ج سیا ره
بودن را بر سر نهاد و نوجوانا ن دبیرستا نی مجبوربودند که آن را آخرین
سیا ره ی منظومه شمسی بنا مند بعد ا زسقوط از این مقا م حتی تتوانست
دربین کوتوله ها مقا می پیدا کند زیرا سرس کمی از او بزرگتر است و لا جرم این
مقا م به او می رسد نه پلوتو . بد نیست به شما بگویم که دانشمندان به علت
احسا س عا طفی که به پلوتو داشتند و از خلع او از سیا ره بودن احسا س
شرمندگی می کردند خیلی تلاش کردند که با تعریفی او را بزرگتر ین سیا ره
کوتوله محسوب کنند ولی پلو تو ی بخت برگشته با تما م تلا ش ها ی
دانشمندان حتی به این مقا م نیز نرسید .
عطا رد نزدیک ترین سیا ره به خورشید است و با داشتن جرمی برابر با ٥٥ هزا رم
جرم زمین کوچک ترین سیا ره ی منظومه ی شمسی است و مشتر ی با دارا بودن
جرمی برابر با ٣١٨ برابر جرم زمین بزرگ ترین سیا ره ی مظومه ی شمسی است
اورانوس در سا ل ١٧٨١ به وسیله ی هر شل و نپتون در سا ل ١٨٤٦ به وسیله ی
آدامز و لووریه کشف شدند تا قبل از این تا ریخ بشر تنها شش سیا ره در منظومه ی
شمسی می شنا خت که با خورشید می شدند هفت تا و همین مجموعه ی هفت
جرم آسما نیبود که تعبیر هفت آسما ن را در روایت ها ی گونا گون پدید آورد.
از طرف دیگر زمین با چگا لی ٥ / ٥ گرم برسا نتی متر مکعب و زحل با چگا لی ٧ / ٠
گرم بر سا نتی متر مکعب به ترتیب چگا ل ترین و رقیق ترین سیا ره ی منظومه ی
شمسی اند .